زمان گرمکردن تانک با کویل بخار: حرارت، مساحت کویل و مصرف بخار
یک کویل بخار در چه مدت تانک را گرم میکند و کویل باید چه اندازه باشد: حرارت لازم، فرمول گرمکردن بچ، مقدارهای U، مساحت کویل و بار بخار، همراه با یک مثال حلشده برای تانک آب 10 m³.
تانکی که گرمشدنش سه ساعت طول میکشد، در حالی که پروسه آن را در یک ساعت لازم دارد، یک شفت کامل را معطل میسازد. کویلی که بسیار بزرگتر از ضرورت باشد، پول زیاد مصرف میکند، جای داخل تانک را تنگ میسازد و کنترول را دشوارتر میکند. هر دو اشتباه از یک جا سرچشمه میگیرند: محاسبهای که یک مرحله را از قلم انداخته است. یک محاسبه درست زمان گرمکردن تانک تنها به چند عدد ضرورت دارد: کتله مایع داخل تانک، درجههای حرارت، فشار بخار و یک ضریب انتقال حرارت واقعبینانه؛ و همزمان به سه سوال پاسخ میدهد: چه مقدار حرارت، چه مقدار مساحت کویل و چه مقدار بخار. این رهنما هر سه را گام به گام بررسی میکند و یک مثال کامل برای یک تانک آب 10 m³ ارائه میدهد که با یک کویل بخار غوطهور گرم میشود.
مرحله 1: حرارتی که بچ لازم دارد
انرژی لازم برای گرمکردن یک مایع از همان فرمول آشنای حرارت محسوس به دست میآید:
Q = m × cp × (T2 − T1)
- Q = حرارت لازم، kJ
- m = کتله مایع داخل تانک، kg
- cp = ظرفیت حرارتی مخصوص، kJ/kg·K (4.19 برای آب؛ برای بیشتر روغنها تقریباً 1.8 تا 2.2)
- T1, T2 = درجه حرارت آغازین و نهایی، °C
از کتله استفاده کنید، نه از حجم. آب تقریباً 1 kg در هر لیتر است، اما روغنها، شربتها و محلولها چنین نیستند؛ پس نخست حجم کاری را در کثافت ضرب کنید. محاسبهگر ظرفیت تانک ما حجم یک تانک استوانهای را از روی قطر و ارتفاع آن به دست میدهد. اگر دیوار تانک، همزن یا جاکت در مقایسه با محتویات تانک سنگین باشد، کتله آنها ضرب در حرارت مخصوص فولاد (حدود 0.5 kJ/kg·K) را نیز اضافه کنید.
با تقسیم Q بر زمان گرمکردن، بار حرارتی اوسط به kW به دست میآید. این اوسط برای یک نگاه اولیه مفید است، اما یک واقعیت مهم را پنهان میکند: کویل بخار حرارت را با سرعت ثابت انتقال نمیدهد.
مرحله 2: چرا سرعت گرمشدن با گرمشدن تانک کم میشود
بخار داخل کویل در درجه حرارت اشباعِ مربوط به فشار خود، Ts، کندنس میشود. حرارتی که از دیوار کویل عبور میکند با تفاوت میان Ts و درجه حرارت مایع متناسب است. در آغاز، مایع سرد و این تفاوت بزرگ است؛ با گرمشدن تانک، تفاوت کوچکتر میشود و جریان حرارت نیز کاهش مییابد. در نتیجه درجه حرارت تانک در امتداد منحنیای بالا میرود که آهسته آهسته به سوی Ts هموار میشود.
برای تانکی که خوب مخلوط میشود و درجه حرارت بخار ثابت است، بیلانس انرژی معادله کلاسیک گرمکردن بچ را به دست میدهد:
t = (m × cp / (U × A)) × ln[(Ts − T1) / (Ts − T2)]
- t = زمان گرمکردن، s
- U = ضریب کلی انتقال حرارت کویل، W/m²·K
- A = مساحت سطح بیرونی کویل، m²
- Ts = درجه حرارت اشباع بخار داخل کویل، °C
- m × cp به J/K (kg × J/kg·K)
اگر همین معادله را بازآرایی کنیم، کویل لازم برای یک زمان هدف به دست میآید:
U × A = m × cp × ln[(Ts − T1) / (Ts − T2)] / t
عبارت (T2 − T1) / ln[(Ts − T1) / (Ts − T2)] تفاوت لگاریتمی اوسط درجه حرارت برای بچ است. اگر به جای آن از اوسط ساده حسابی استفاده شود، مساحت کویل کمی کوچکتر و خوشبینانه به دست میآید؛ شکل لگاریتمی مطمئنتر است. همین مفهوم برای مبدلهای حرارتی پیوسته در محاسبهگر مساحت مبدل حرارتی ما به کار رفته است.
مرحله 3: انتخاب یک مقدار واقعبینانه برای U
U عددی است که نتیجه را میسازد یا خراب میکند، و همان عددی است که بیشتر از همه حدس زده میشود. برای کویلهای بخار غوطهور در آب، Spirax Sarco محدودههای معمولی را نشر کرده است که با افزایش تفاوت اوسط درجه حرارت میان بخار و آب بالا میروند:
- تفاوت حدود 30 °C: 550 تا 1,300 W/m²·K
- تفاوت حدود 60 °C: 1,000 تا 1,700 W/m²·K
- تفاوت حدود 110 °C: 1,300 تا 2,700 W/m²·K
برای دیزاین، همین منبع برای بخار کمفشار (کمتر از 2 bar g) با گردش طبیعی حدود 550 W/m²·K و برای فشار بلندتر یا گردش کمکی حدود 1,100 W/m²·K را پیشنهاد میکند، و مثال حلشده خودش برای یک کویل فولاد ضدزنگ 650 W/m²·K را به کار میبرد. در عمل، مگر اینکه تانک همزده شود، حد پایین را انتخاب کنید: رسوب، لجن روی کویل و هوا یا کندنسیت باقیمانده در داخل کویل همه U را کاهش میدهند؛ کویلی که کمی بزرگتر باشد به آسانی کنترول میشود، اما کویلی که کوچک باشد هرگز به هدف نمیرسد. روغنها و مایعات غلیظ مقدارهای بسیار پایینتری میدهند، اغلب تنها 50 تا 300 W/m²·K، پس برای آنها از ارقام آب استفاده نکنید. بسیاری از دیزاینران همچنان حدود 10% به مساحت محاسبهشده به عنوان ذخیره رسوبگذاری اضافه میکنند.
مرحله 4: مصرف بخار و بار اوج
وقتی بخار کندنس میشود، حرارت نهان خود، hfg، را آزاد میکند؛ بنابراین مجموع بخار مصرفشده برای بچ چنین است:
ms = Q / hfg
اما سرعت مصرف بخار از جریان حرارت پیروی میکند که در آغاز از همه بیشتر است:
ṁs = U × A × (Ts − T) / hfg
والو کنترول، پایپ تغذیه بخار و تراپ بخار باید برای بار آغاز کار اندازه شوند، نه برای بار اوسط. اندازهکردن آنها بر اساس اوسط، یک دلیل کلاسیک است که چرا تانک آهستهتر از آنچه محاسبه وعده داده بود گرم میشود. رهنمای اندازهگیری پایپ بخار ما نشان میدهد که پایپ را چگونه برای همین جریان اوج اندازه کنید، و محاسبهگر بخار و بویلر تقاضای بخار را به ظرفیت بویلر و سوخت تبدیل میکند.
مثال حلشده: گرمکردن یک تانک آب 10 m³ در دو ساعت
یک تانک پروسه 10 m³ آب، یعنی حدود 10,000 kg، را در خود دارد. این آب باید با یک کویل بخار فولاد ضدزنگ در 2 ساعت (7,200 s) از 15 °C تا 65 °C گرم شود. بخار با فشار 3 bar g تأمین میشود؛ با در نظر گرفتن افت فشار در والو کنترول، کویل برای 2 bar g (3 bar a) دیزاین شده است، که در آن Ts = 133.5 °C و hfg = 2,163 kJ/kg است. تانک همزن ندارد، پس U = 600 W/m²·K به عنوان یک مقدار محتاطانه دیزاین در نظر گرفته میشود.
1. حرارت لازم
- Q = 10,000 × 4.19 × (65 − 15) = 2,095,000 kJ، حدود 582 kWh
- بار اوسط: 2,095,000 / 7,200 = 291 kW
- کنترول با واحدهای امپریال: 22,046 lb × 1 Btu/lb·°F × 90 °F = 1,984,000 Btu، که همان 2.09 GJ است
2. مساحت کویل
- ln[(133.5 − 15) / (133.5 − 65)] = ln(118.5 / 68.5) = 0.548
- U × A = 41,900,000 J/K × 0.548 / 7,200 s = 3,189 W/K
- A = 3,189 / 600 = 5.3 m²؛ با 10% برای رسوبگذاری، 5.85 m²
- تفاوت لگاریتمی اوسط درجه حرارت 50 / 0.548 = 91.2 K است. اوسط حسابی (133.5 − 40 = 93.5 K) مساحت 5.19 m² را به دست میداد، یعنی حدود 2% کمتر.
یک پایپ DN32 (قطر بیرونی 42.4 mm) در هر متر 0.133 m² سطح بیرونی دارد، پس حدود 45 m پایپ DN32 مساحت 6 m² را فراهم میکند که به شکل مارپیچ یا حلزونی نزدیک کف تانک چیده میشود. با نصب 6 m²، همان معادله زمان گرمکردن را حدود 1.77 ساعت پیشبینی میکند که کمی حاشیه برای رسوبگذاری باقی میگذارد.
3. مصرف بخار
- مجموع بخار برای بچ: 2,095,000 / 2,163 = 968 kg
- سرعت اوسط: 968 / 2 = 484 kg/h
- در آغاز (آب در 15 °C): 3,189 × 118.5 = 378 kW، یعنی 629 kg/h
- در پایان (آب در 65 °C): 3,189 × 68.5 = 218 kW، یعنی 364 kg/h
جریان اوج بخار 30% بیشتر از اوسط است. بنابراین والو کنترول، پایپ تغذیه و تراپ باید دستکم برای 630 kg/h، به اضافه ضایعاتی که در پایین آمده است، اندازه شوند.
4. ضایعات حرارتی
یک تانک فولادی بدون عایق از دیوارها و سرپوش خود حرارت از دست میدهد. به عنوان یک رهنمای تقریبی، یک سطح برهنه در هوای ساکن داخل ساختمان، از طریق کنوکشن و تشعشع روی هم، حدود 10 W/m²·K حرارت از دست میدهد. با 25 m² سطح در 65 °C در اتاقی با 20 °C، این مقدار حدود 10 × 25 × 45 = 11 kW است، یعنی حدود 19 kg/h بخار تنها برای نگهداشتن درجه حرارت، در هر ساعتی که تانک گرم میماند. با 50 mm پشم معدنی، این ضایعات تقریباً به 1 kW کاهش مییابد. برای تانک خود از محاسبهگر عایق و ضایعات حرارتی استفاده کنید و این ضایعات را به بار گرمکاری اضافه کنید: برای تانک بدون عایقی که آهسته گرم میشود، این ضایعات میتواند چند فیصد به زمان گرمکردن بیفزاید.
نتیجه
حدود 6 m² کویل (45 m پایپ ضدزنگ DN32) نصب کنید، والو بخار، پایپ و تراپ را برای حدود 650 kg/h در شرایط آغاز کار اندازه کنید، و برای هر بچ مصرف نزدیک به 1 تن بخار را انتظار داشته باشید. اگر کویل از قبل موجود است، معادله را برعکس به کار ببرید: یک کویل 4 m² در همین تانک به جای 2 ساعت به 2.66 ساعت نیاز دارد.
تزریق مستقیم بخار: یک مقایسه سریع
اگر بخار به جای عبور از کویل مستقیماً در آب دمیده شود، بخار کل حرارت خود را، نه فقط حرارت نهانش را، آزاد میکند و کندنسیت در تانک باقی میماند. برای همین بچ، بخار لازم برابر است با Q تقسیم بر انتالپی بخار (2,725 kJ/kg در 3 bar a) منهای انتالپی آب در 65 °C (272 kJ/kg): 2,095,000 / 2,453 = 854 kg. این حدود 12% بخار کمتر از کویل است و گرمشدن بسیار سریعتر صورت میگیرد، اما حدود 854 kg آب به تانک اضافه میشود و بخار باید به اندازه کافی پاک باشد تا بتواند با محصول تماس پیدا کند. تزریق همچنان به یک اسپارجر یا انجکتور درست نیاز دارد تا از سروصدا و ضربه آبی جلوگیری شود.
اشتباهات رایج در محاسبات گرمکردن تانک
- استفاده از فشار تغذیه برای کویل. والو کنترول فشار و همراه با آن Ts را پایین میآورد. از فشار کویل استفاده کنید، نه فشار بویلر.
- مقدارهای خوشبینانه U. مقدارهای مربوط به تانکهای همزندار یا شرایط پاک آزمایشی برای یک تانک ساکن و رسوبگرفته معتبر نیستند.
- اندازهکردن والو و تراپ بر اساس بار اوسط. بار آغاز کار از همه بلندتر است؛ والوها و تراپهای کوچکتر از اندازه، کویل را پر از آب میسازند و گرمشدن را کند میکنند.
- تخلیه ضعیف کندنسیت. کویل باید به سوی خروجی خود شیب داشته باشد و آزادانه تخلیه شود. نزدیک پایان گرمکاری، فشار بخار در کویلی که با درجه حرارت کنترول میشود میتواند تا فشار برگشتی کندنسیت یا پایینتر از آن افت کند؛ در این حالت کویل از کار میماند، پر از آب میشود و U به شدت سقوط میکند.
- فراموشکردن خود ظرف و ضایعات. فولاد سنگین، سرپوش سرد یا سر باز تانک میتواند حرارت لازم را به طور محسوس افزایش دهد.
- گرمکردن تا نزدیکی درجه حرارت بخار. چند درجه آخر پیش از رسیدن به Ts بیشترین زمان را میگیرد. اگر T2 نزدیک Ts باشد، به جای افزودن بیپایان مساحت کویل، فشار بخار را بلند کنید.
مرجع سریع: فرمولها
- حرارت لازم: Q = m × cp × (T2 − T1)
- زمان گرمکردن: t = (m × cp / (U × A)) × ln[(Ts − T1) / (Ts − T2)]
- مساحت کویل: A = m × cp × ln[(Ts − T1) / (Ts − T2)] / (U × t)
- بخار برای هر بچ: ms = Q / hfg؛ سرعت لحظهای: ṁs = U × A × (Ts − T) / hfg
- U معمول برای کویل بخار در آب: حدود 550 تا 1,700 W/m²·K، بسته به فشار، تفاوت درجه حرارت و گردش
برای نظریه پشت عبارت درجه حرارت، مقاله ویکیپیدیا درباره تفاوت لگاریتمی اوسط درجه حرارت (به انگلیسی) را ببینید. کتله و مقدار U را صادقانه تعیین کنید، سمت بخار را برای بار آغاز کار اندازه کنید، تا تانک درست همان زمانی گرم باشد که پروسه به آن نیاز دارد.