ظرفیت و توان درایو کانویر پیچی (سکرو کانویر)
چگونه ظرفیت کانویر پیچی را از قطر، گام، سرعت و ضریب پُری آن به دست آوریم و توان درایو را با روش ISO 7119 محاسبه کنیم؛ همراه با یک مثال حلشده برای سمنت.
کانویرهای پیچی (اوگر) پودرها، غلهجات و مواد جامد دانهیی را در فاصلههای کوتاه انتقال میدهند: از سیلو تا میکسر، از هاپر تا ماشین بوجیپرکنی، یا در امتداد کف یک مخزن. این دستگاهها کوچک، کاملاً سرپوشیده و تغذیهٔ آنها آسان است، اما به همان اندازه آسان است که اندازهٔ آنها کمتر از نیاز انتخاب شود. پیچی که کمی کوچک یا کُند باشد به تناژ مورد نیاز نمیرسد، و موتوری که با حدس و گمان انتخاب شده باشد، همین که ناوه پُر شود، قطع (تریپ) میکند. این رهنما نشان میدهد که چگونه ظرفیت را از هندسهٔ پیچ و توان درایو را با روش ISO 7119 تخمین بزنیم، همراه با یک مثال حلشده که میتوانید آن را دستی کنترول کنید. برای آشنایی عمومی با این ماشین، مقالهٔ ویکیپیدیا دربارهٔ کانویر پیچی (به زبان انگلیسی) را ببینید.
پیچی با قطر D و گام S درون ناوه با سرعت n rpm میچرخد. مواد در بخش پایینی ناوه قرار دارد (ضریب پُری ψ) و در هر دور، به اندازهٔ یک گام به پیش رانده میشود.
کانویر پیچی مواد را چگونه انتقال میدهد
یک پرهٔ مارپیچ (فلایت) که روی شفت نصب است، درون یک ناوهٔ U شکل یا یک نل میچرخد. مواد همراه با پیچ نمیچرخد؛ اصطکاک با دیوارهٔ ناوه آن را نگه میدارد، بنابراین هر دور پیچ مواد را تقریباً به اندازهٔ یک گام به پیش میراند. در حالت ایدهآل، پیچی که کاملاً پُر باشد در هر دور یک حجم جاروبشده (مساحت دایرهٔ پیچ ضرب در گام) تحویل میدهد. در عمل ناوه فقط تا اندازهیی پُر است، مواد از روی پره به عقب میلغزد، و مایلساختن کانویر این لغزش را بیشتر میکند. این اثرات با دو ضریب اصلاحی در نظر گرفته میشوند: ضریب پُری (بارگیری) ψ و ضریب میلان C.
فورمول ظرفیت
ظرفیت جرمی یک کانویر پیچی با پرهٔ پیوسته و گام کامل چنین است:
Q = 60 × (π × D² ÷ 4) × S × n × ψ × ρ × C
- Q ظرفیت است، به تُن در ساعت (t/h).
- D قطر پیچ و S گام آن است، هر دو به متر. در پیچهای معیاری S برابر با D است؛ پیچهای گامکوتاه (S ≈ 0.5 تا 0.75 D) در کانویرهای مایل و فیدرها به کار میروند.
- n سرعت پیچ است، به rpm. ضریب 60 دقیقه را به ساعت تبدیل میکند.
- ψ ضریب پُری است، یعنی آن بخش از مقطع عرضی ناوه که مواد اشغال میکند.
- ρ کثافت ظاهری (bulk density) است، به t/m³، نه کثافت جامد ذرات.
- C ضریب میلان است.
کثافت ظاهری عددی است که بیش از همه اشتباه گرفته میشود. برای مثال، سمنتِ هوادیده در کانویر حدود 1.2 t/m³ است، اما وقتی فشرده شود میتواند از 1.5 t/m³ هم بیشتر شود. اگر ارقام شما به lb/ft³ یا kg/L است، مبدل واحدهای انجنیری آنها را به t/m³ تبدیل میکند.
ضرایب پُری معمول
- مواد سبک، روان و غیرساینده (غله، آرد، دانههای پلاستیکی): ψ = 0.40 تا 0.45.
- مواد کمساینده (سمنت، نمک، ذغال سنگ نرم، چونه): ψ = 0.25 تا 0.30.
- مواد ساینده و سنگین (ریگ، خاکستر، کلینکر، سنگهای معدنی): ψ = 0.125 تا 0.15.
جدولهای نشرشده اندکی با هم تفاوت دارند؛ اگر سازندهٔ کانویر برای مادهٔ شما مقداری ارائه کرده است، همان را به کار ببرید.
ضریب میلان C
مقادیر رایج عبارتاند از: C = 1.0 برای پیچ افقی، 0.9 در 5°، 0.8 در 10°، 0.7 در 15° و 0.65 در 20°. بالاتر از حدود 20° ظرفیت به سرعت کاهش مییابد، و پیچهای خیلی مایل یا عمودی به روش دیزاین جداگانه نیاز دارند.
توان درایو با روش ISO 7119
معیار ISO 7119 (تجهیزات انتقال میخانیکی پیوسته برای مواد فلهیی: کانویرهای پیچی، قواعد دیزاین برای توان درایو) توان لازم روی شفت پیچ را به سه بخش تقسیم میکند:
P = PH + PN + Pst
- PH = Q × L × λ ÷ 367 توان لازم برای انتقال مواد در طول کانویر است، به kW. L طول کانویر به متر و λ ضریب مقاومت پیشروی مواد است.
- PN = D × L ÷ 20 توان بیباری است (بیرینگها، سیلها و چرخاندن پیچ خالی)، به kW، که در آن D و L به متر است.
- Pst = Q × H ÷ 367 توان لازم برای بالابردن مواد به بلندی H متر است (برای بالا مثبت و برای پایین منفی).
عدد ثابت 367 از g = 9.81 m/s² و تبدیل t/h به kg/s به دست میآید: 3,600 ÷ 9.81 ≈ 367. ضریب λ معمولاً بین حدود 2 و 4 است؛ مواد روان و غیرساینده نزدیک سر پایینی این دامنه قرار دارند و مواد چسپناک یا ساینده مانند سمنت، خاکستر و ریگ نزدیک سر بالایی آن. ضمیمهٔ معیار و کتلاگهای سازندگان کانویر مقادیر را برای مواد مشخص ارائه میکنند.
مثال حلشده: پیچ انتقال سمنت
یک فابریکه باید 20 t/h سمنت را از سیلو به میکسر انتقال دهد. طول کانویر 12 m و میلان آن 10° است. یک پیچ با گام معیاری، D = 0.30 m و S = 0.30 m را امتحان میکنیم.
مرحلهٔ 1: ظرفیت به ازای هر rpm
- مساحت جاروبشده: π × 0.30² ÷ 4 = 0.0707 m².
- حجم جاروبشده در هر دور: 0.0707 × 0.30 = 0.0212 m³.
- ضریب پُری برای سمنت: ψ = 0.30. کثافت ظاهری: ρ = 1.2 t/m³. در 10°: C = 0.8.
- Q به ازای هر rpm = 60 × 0.0212 × 0.30 × 1.2 × 0.8 = 0.366 t/h.
مرحلهٔ 2: سرعت
حداقل سرعت برای 20 t/h برابر با 20 ÷ 0.366 = 54.6 rpm است. با یک موتور 4 قطبه با حدود 1,450 rpm و یک گیربکس 25:1، پیچ با 1,450 ÷ 25 = 58 rpm میچرخد و Q = 0.366 × 58 = 21.3 t/h، یعنی حدود 17.7 m³/h به دست میدهد. این مقدار با یک حاشیهٔ اطمینان کوچک کافی است. این سرعت را با حداکثر سرعتی که سازنده برای پیچ 300 mm در انتقال مواد کمساینده مجاز میداند، مقایسه کنید.
مرحلهٔ 3: توان درایو
- بلندی: H = 12 × sin 10° = 2.08 m.
- مقاومت پیشروی: برای سمنت سرِ محتاطانهٔ دامنه، یعنی λ = 4.0 را بگیرید.
- PH = 21.3 × 12 × 4.0 ÷ 367 = 2.79 kW.
- PN = 0.30 × 12 ÷ 20 = 0.18 kW.
- Pst = 21.3 × 2.08 ÷ 367 = 0.12 kW.
- روی شفت پیچ: P = 2.79 + 0.18 + 0.12 = 3.09 kW.
بیشترین بخش توان صرف کشاندن مواد در طول ناوه میشود؛ بالابردن آن به اندازهٔ 2 m توان بسیار کمی اضافه میکند.
مرحلهٔ 4: موتور و تورک
با راندمان مشترک گیربکس و کوپلینگ در حدود 0.85، موتور باید 3.09 ÷ 0.85 = 3.63 kW تولید کند. اندازهٔ معیاری بعدی 4 kW است که حدود 10 فیصد بیشتر از نیاز است. اگر احتمال دارد کانویر در حالتی که از سمنت فشرده پُر است روشن شود، بسیاری از دیزاینران یک اندازه بالاتر، یعنی 5.5 kW، را انتخاب میکنند. تورک روی شفت پیچ T = 9,550 × P ÷ n = 9,550 × 3.09 ÷ 58 ≈ 509 N·m است که شفت خروجی گیربکس، کوپلینگ و شفت پیچ باید آن را تحمل کنند. ماشینحساب انتخاب موتور و گیربکس مراحل تبدیل kW به تورک و تعیین نسبت گیر را برای شما انجام میدهد.
پیچ یا تسمه؟
کانویر پیچی برای مواد گردآلود یا داغ، مسیرهای کوتاه و تغذیهٔ اندازهگیریشده مناسب است، زیرا سرپوشیده است و خروجی آن تقریباً مستقیماً از سرعت پیروی میکند. توان آن به ازای هر تُن بسیار بیشتر از کانویر تسمهیی است، چون مواد حمل نمیشود بلکه در طول ناوه کشانده میشود. برای مسیرهای طولانی افقی با دهها تُن در ساعت، ارقام را با کانویر تسمهیی مقایسه کنید: رهنمای ظرفیت و توان درایو کانویر تسمهیی و ماشینحساب کانویر تسمهیی همین کار را روی تسمه نشان میدهند.
نکات عملی برای اندازهگذاری کانویر پیچی
- کثافت ظاهری مواد را در حالت انتقال به کار ببرید، نه کثافت فشرده یا کثافت ذرات، و سنگینترین حالت را برای توان بررسی کنید.
- ضریب پُری را در دامنهٔ مخصوص همان ماده نگه دارید. پُرکردن بیش از حد مواد ساینده، پرهها و ناوه را به سرعت فرسوده میکند و توان را به شدت بالا میبرد.
- اجازه ندهید پیچ کاملاً پُر و خفه کار کند، مگر اینکه به عنوان فیدر با پرهٔ گامکوتاه یا مخروطی دیزاین شده باشد.
- بخش ورودی زیر سیلو ممکن است ناگهان از مواد پُر (سیلابی) شود. یک بخش گامکوتاه یا یک فیدر نصب کنید تا پیچ اصلی جریان کنترولشده دریافت کند.
- روشنشدن زیر بار را در نظر بگیرید: موتور، گیربکس و شفت باید تورک ناوهٔ پُر را تحمل کنند.
- این فورمولها را تخمینی برای اندازهگذاری بدانید. قطر، سرعت و موتور نهایی را با معلومات سازندهٔ کانویر برای مادهٔ خود تأیید کنید.