تاریخچهٔ کوتاه دیگ بخار
از دیگ مسی آبجوسازی زیر انجن نیوکومن تا واحدهای واترتیوب امروزی: طراحی دیگ بخار چگونه تغییر کرد، فشار چرا بالا رفت، و بازرسی و کودها چرا به میان آمدند.
هر فابریکهٔ بوره، پلانت جوشاندن شالی، رنگرزی تکه یا پالایشگاهی که امروز بخار تولید میکند، ماشینی را به کار میبرد که بیش از سه قرن تاریخ پشت سر دارد. دیگ بخار از خط آهن قدیمیتر است، از موتور برقی قدیمیتر است و از بیشتر معیارهایی که امروز بر آن حاکماند نیز قدیمیتر است. دانستن اینکه چگونه به اینجا رسید، فهم گزینههای یک پیشنهاد قیمت دیگ بخار امروزی را آسانتر میسازد.
آغاز کمفشار
نخستین ماشینهای بخار عملی در حدود آغاز قرن هجدهم در انگلستان پدید آمدند. توماس سیوری در سال 1698 پمپ بخاری را برای کشیدن آب معادن ثبت اختراع کرد، و توماس نیوکومن در 1712 انجن اتموسفیری خود را ساخت. دیگ نیوکومن چیزی بیش از یک دیگ مسی آبجوسازی نبود: ظرفی پرچشده از مس یا آهن که روی آتش زغال قرار داشت و بخاری فقط اندکی بالاتر از فشار اتموسفیر تولید میکرد. کار نه با فشار دادن بخار، بلکه با فشار اتموسفیر بر پستون پس از میعان بخار زیر آن انجام میشد.
جیمز وات با کندانسور جداگانهٔ خود که در 1769 ثبت اختراع شد انجن را بهتر ساخت، و شراکت او با متیو بولتون از 1775 انجن بخار را در معادن و فابریکهها گسترش داد. دیگهای وات، که به سبب شکلشان دیگ واگنی خوانده میشدند، هنوز با فشار بسیار پایین کار میکردند. وات به بخار پرفشار اعتماد نداشت و این را آشکارا میگفت، و برای مدتی دیدگاه او فشاری را که از دیگها خواسته میشد عقب نگه داشت.
فشار بلند و کورهٔ داخلی
در حدود 1800، ریچارد تریویتیک در کورنوال و الیور ایوانز در ایالات متحده انجنهایی ساختند که بخار را با فشاری چند برابر اتموسفیر به کار میبردند. فشار بلندتر یعنی انجن کوچکتر برای همان قدرت، و این لوکوموتیفهای بخار و کشتیهای بخار را ممکن ساخت. همچنین دیگ محکمتری میطلبید.
پاسخ تریویتیک، که تا حدود 1812 در استفاده بود، دیگ کارنیش بود: پوستهٔ استوانهای درازی با یک لولهٔ کوره که از میان آب میگذشت. چون آتش درون فضای آب قرار داشت، سطح حرارتی بزرگتر بود و پوسته استوانهٔ سادهای بود که فشار را خوب تحمل میکرد. در 1844 ویلیام فیربرن دیگ لنکشایر را ثبت اختراع کرد که دو لولهٔ کوره در کنار هم داشت. دیگهای لنکشایر یک قرن به فابریکههای تکه و کارخانهها خدمت کردند، و چندتایی هنوز وجود دارند.
دو ایدهٔ دیگر این دوره هنوز با ما هستند. ادوارد گرین در دههٔ 1840 اکانومایزر را ثبت اختراع کرد، دستهای از لولهها که با گاز دودکش آب تغذیه را پیشگرم میکرد؛ به همین دلیل است که یک محاسبهگر دیگ بخار امروزی درجه حرارت آب تغذیه را میپرسد. و دیگ فایرتیوب چندلولهای، که گاز داغ را به جای یک دودراه بزرگ از لولههای کوچک بسیار میگذراند، در 1829 روی راکت جورج استیفنسون ثابت شد و معیار لوکوموتیفها و بعدها کشتیها گردید، جایی که دیگ اسکاچ مارین نامیده میشود.
دیگهای واترتیوب و بالا رفتن فشار
دیگ فایرتیوب حجم بزرگی از آب را زیر فشار درون یک پوسته نگه میدارد، و این محدود میکند که فشار تا کجا میتواند بهطور ایمن بالا برود. راه دیگر این است که آب درون لولهها و آتش بیرون آنها باشد. لولههای قطر کوچک میتوانند فشاری بسیار بالاتر از یک پوستهٔ بزرگ را تحمل کنند، و انرژی ذخیرهشده به جای یک قطعهٔ بزرگ در قطعات کوچک بسیاری پخش میشود.
جورج ببکاک و استیفن ویلکاکس در 1867 دیگ واترتیوب را ثبت اختراع کردند، و طرحهای این نوع از دههٔ 1880 به بعد همراه با صنعت برق رشد کردند. تا قرن بیستم، دیگهای واترتیوب دارای سوپرهیتر بخاری با فشار و درجه حرارتی تولید میکردند که هیچ دیگ پوستهای نمیتوانست به آن نزدیک شود. امروز بزرگترین واحدهای نیروگاهی بالاتر از نقطهٔ بحرانی آب، در حدود 221 bar، کار میکنند، جایی که دیگر تفاوتی میان مایع و بخار نیست. در مقابل، پلانتهای صنعتی برای فشارهای تا تقریباً 20 تا 25 barg بیشتر دیگهای فایرتیوب پکیج به کار میبرند، و بالاتر از آن یا جایی که تولید بخار بسیار زیاد لازم است، دیگهای واترتیوب.
انفجارها، بازرسی و کودها
بالا رفتن فشار بهایی داشت. در قرن نوزدهم انفجار دیگ بخار در کشتیهای رودخانهای، کارخانهها و معادن رایج بود. کشتی بخار سلطانا در 1865 روی میسیسیپی منفجر شد و بسیار بیش از هزار نفر جان باختند، و در 1905 انفجار دیگ بخار در براکتون، ماساچوست یک فابریکهٔ بوت را ویران کرد و دهها کارگر را کشت. هر فاجعه انجنیران و حکومتها را به سوی بازرسی و مقررات راند.
در بریتانیا، انجمن استفادهکنندگان بخار منچستر در 1854 با حضور فیربرن در میان بنیانگذارانش تشکیل شد تا دیگهای اعضا را بازرسی و خرابیها را مطالعه کند. در ایالات متحده شرکت بازرسی و بیمهٔ دیگ بخار هارتفورد در 1866 آغاز به کار کرد، و انجمن انجنیران میخانیکی امریکا نخستین کود دیگ بخار خود را در میانهٔ دههٔ 1910 منتشر کرد. مقررات امروزی تجهیزات تحت فشار در بیشتر کشورها از همین کار سرچشمه گرفتهاند: سرتیفیکیت مواد، ضخامت محاسبهشدهٔ پوسته، والوهای اطمینان، آزمایش هایدرولیک و بازرسی دورهای توسط شخص مجاز.
واحدی به نام اسپ بخار دیگ (boiler horsepower) نیز از همین دوره است. این واحد در دههٔ 1870 به صورت تبخیر 34.5 پوند آب در ساعت از 212 °F و در همان درجه حرارت تعریف شد، که تقریباً برابر 33,475 Btu در ساعت یا 9.81 kW است. عبارت «از 100 °C و در همان» (from and at 100 °C) هنوز برای مقایسهٔ دیگها بر مبنای برابر به کار میرود، و همین دلیل است که ظرفیت اسمی یک دیگ اغلب بیشتر از بخاری است که با آب تغذیهٔ سرد در فشار کاری تحویل میدهد.
این تاریخ برای خریدار امروزی چه معنا دارد
- فایرتیوب یا واترتیوب هنوز نخستین پرسش است. واحدهای فایرتیوب سادهترند، نگهداری ارزانتری دارند و نوسان بار را تحمل میکنند؛ واحدهای واترتیوب فشار و تولید بالاتر را اداره میکنند.
- فشار هزینه دارد. فشاری را مشخص کنید که فرایند در نقطهٔ مصرف نیاز دارد بهعلاوهٔ افت خط، نه عددی گرد که ایمن به نظر میرسد.
- درجه حرارت آب تغذیه و برگشت کندانسیت از زمان اکانومایزر گرین بل مصرف سوخت را تعیین کردهاند. تا جایی که میتوانید کندانسیت را برگردانید.
- بازرسی اختیاری نیست. مقررات دیگ بخار به دلیل حوادث واقعی وجود دارند. برای آزمایش، والوهای اطمینان و آموزش اپراتور از مقررات محلی خود و رهنمود سازنده پیروی کنید.
- بر مبنای یکسان مقایسه کنید. بپرسید که ظرفیت اسمی «از 100 °C و در همان» است یا در شرایط کاری واقعی.
برای تبدیل نیاز بخار به ظرفیت دیگ، اسپ بخار، تبخیر معادل و مصرف سوخت، محاسبهگر بخار و ظرفیت دیگ را در MachineryCalc بیازمایید.